Het observeren van hondengedrag lijkt eenvoudig, maar is in de praktijk minder eenduidig dan veel mensen denken. Gedrag wordt verschillend geïnterpreteerd door eigenaren, trainers en dierenartsen, wat leidt tot onvergelijkbare informatie. De studie Dog Ethogram (Part I): review of existing ethograms, gepresenteerd tijdens het ISAE-congres, laat zien hoe groot de variatie is in bestaande ethogrammen en waarom standaardisatie nodig is.

Voor PetCards biedt dit een belangrijke kans: het ontwikkelen van een uniforme gedragsbibliotheek en gestandaardiseerde observatietools binnen de app. Dit kan de datakwaliteit sterk verbeteren en dierenartsen betere, vergelijkbare informatie geven bij gedrags- en medische consulten.

Wat een ethogram hond precies is

Een ethogram hond is een systematische lijst van gedragingen, inclusief duidelijke definities en beschrijvingen. Het doel:

• gedrag eenduidig en objectief vastleggen

• observaties reproduceerbaar maken

• vergelijkingen mogelijk maken tussen honden, situaties en tijdstippen

Het onderzoek laat zien dat huidige ethogrammen verschillende definities, categorieën en detailniveaus gebruiken. Dit maakt vergelijken moeilijk.

Belangrijkste inzichten uit de review

De studie bracht een groot aantal bestaande ethogrammen samen en vergeleek ze inhoudelijk. Dit leverde de volgende inzichten op.

1. Grote variatie in definities van gedrag

Wat voor de ene bron “stress-signaal” heet, wordt elders “verhoogde alertheid” genoemd. Dit maakt interpretatie lastig en inconsistent.

2. Veel gebruikte gedragingen ontbreken in sommige ethogrammen

De verschillen tussen lijsten zorgen ervoor dat belangrijke signalen – zoals subtiele stressuitingen – niet altijd worden vastgelegd.

3. Variatie in detailniveau

Sommige ethogrammen beschrijven gedrag heel nauwkeurig (bijvoorbeeld type staartbeweging), andere zijn veel grover.

4. Inconsistentie beperkt klinische inzet

Zonder standaardisering:

• zijn observaties tussen eigenaren niet vergelijkbaar

• kunnen dierenartsen moeilijk trends herkennen

• worden gedragsproblemen later of onvolledig gesignaleerd

Waarom een ethogram hond belangrijk is voor dierenartspraktijken

Een gestandaardiseerd ethogram hond biedt praktijken:

• betere communicatie met eigenaren

• consistente gedragsrapportages

• objectieve basis voor gedragstriangulatie

• betere detectie van pijn, stress en afwijkend gedrag

• ondersteuning bij gedragsdiagnostiek

Het versterkt bovendien de samenwerking tussen dierenarts, paraveterinair en gedragsprofessional.

Hoe PetCards in de toekomst een ethogram hond kan integreren

Gebaseerd op de onderzoekbevindingen schetsen we hieronder hoe PetCards kan uitgroeien tot een platform met een uniforme gedragsbibliotheek. Dit is een toekomstbeeld en uitnodiging om samen door te ontwikkelen.

1. Een centrale gedragsbibliotheek binnen de app

PetCards zou een wetenschappelijk onderbouwd, helder gedefinieerd ethogram hond kunnen opnemen met:

• duidelijke gedragsbeschrijvingen

• visuele voorbeelden

• categorieën zoals stress, spel, agressie, lichaamstaal en comfort-signalen

Dit maakt gedragsobservatie eenduidig voor alle gebruikers.

2. Gestandaardiseerde observatievragen voor eigenaren

Op basis van het ethogram hond kan PetCards eigenaren vragen:

• welk gedrag ze zien

• in welke context

• met welke frequentie

• hoe lang het gedrag aanhoudt

Dit verhoogt de databetrouwbaarheid aanzienlijk.

3. Betere koppeling met HealthCards

Als eigenaren gedrag registreren via het ethogram hond, kan PetCards dat combineren met:

• activiteit

• stressscores

• pijnsignalen

• slaapgegevens

Hierdoor ontstaat een rijk gedragsprofiel.

4. Automatische detectie van risicogedrag

Op basis van geregistreerde patronen kan PetCards in de toekomst automatisch signaleren:

• stijgende stress

• dreigende agressie

• mogelijke pijn

• verveling of onderstimulatie

• afwijkingen in dagelijkse routines

Dit ondersteunt preventieve zorg.

5. Uniforme rapportages voor de praktijk

Een ethogram hond maakt rapportages duidelijker:

• elke gedragsregistratie is gebaseerd op dezelfde definities

• dierenartsen kunnen trends beter vergelijken

• consulten worden efficiënter

• gedragsverwijzingen worden onderbouwder

6. Ondersteuning voor gedragsconsulten en trainingsadviezen

Een duidelijke gedragsbibliotheek helpt bij:

• triage bij gedragsproblemen

• opvolging van trainingsplannen

• monitoren van voortgang

• evalueren van medicatie-effecten

7. Samen bouwen aan een gestandaardiseerd systeem

Het onderzoek benadrukt dat standaardisatie noodzakelijk is. PetCards kan een belangrijke rol spelen door:

• één uniforme basis te creëren

• deze breed beschikbaar te maken

• continu te verbeteren met input van professionals

We nodigen dierenartsen, gedragstherapeuten en onderzoekers uit om met ons mee te denken.

Dog Ethogram (Part I): review of existing ethograms. Gepresenteerd in de ISAE Proceedings 2025.

Meer weten over PetCards?